Πέμπτη, 1 Ιουνίου 2017

Πέντε πειράματα για μικρά και για μεγάλα παιδιά



Α. Ισορροπία με τροχαλία – Ζύγιση


Β. Ελατήριο - Ταλάντωση


Γ. Μαγνητική βελόνα – Μέταλλα που έλκει ένας μαγνήτης


Δ. Ηλεκτρικό κύκλωμα (μπαταρία – λαμπάκι) Αγωγοί – Μονωτές


Ε. Τα δυο κεριά, η ψεύτικη φλόγα, το χέρι που δεν καίγεται 


Τετάρτη, 1 Φεβρουαρίου 2017

Ο καθηγητής Δημήτριος Χόνδρος, ο αγνός και αισθηματίας άνθρωπος, ο σοφός και βαθυστόχαστος επιστήμων

Εξιστορεί ο χημικός Ιωάννης Κανδήλης στο βιβλίο του «Οι θεμελιωταί των Φυσικών Επιστημών στην Νεώτερη Ελλάδα»
Ο Δημήτριος Χόνδρος γεννήθηκε στις Σέρρες το 1882. Στην πόλη αυτή, κάτω από τον τουρκικό ζυγό και κάτω από την φοβερή απειλή και τις ωμότητες των Βούλγαρων κομιτατζήδων έζησε τα πρώτα παιδικά του χρόνια.
Οι γονείς του ήταν άνθρωποι ανώτερης πνευματικότητας και μόρφωσης για την εποχή τους. Ο πατέρας του, Κωνσταντίνος, έμπορος το επάγγελμα, ήταν πρόξενος της Ιταλίας στις Σέρρες και είχε ζήσει προηγουμένως στη Ρωσία και στη Σερβία.

Η μητέρα του, το γένος Εμμ. Θεοδωρίδη, ήταν κι’ εκείνη πολύ μορφωμένη. Και οι δύο είχαν ανώτερες γνώσεις μουσικής. Εκείνος έπαιζε φλάουτο, κι’ εκείνη πιάνο.
Συμπλήρωσε τη βασική του εκπαίδευση στη Θεσσαλονίκη (1893-1899)
Αφού τελείωσε τις εγκύκλιες σπουδές του, ήλθε στην ελεύθερη Ελλάδα το 1901 και γράφτηκε φοιτητής στη Φυσικομαθηματική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Η αγάπη του για μάθηση και οι πλούσιες γνώσεις του, που από μαθητής είχε αποκτήσει, του εξασφάλισαν γενικότερη εκτίμηση και υποστήριξη, ώστε να συνεχίσει ανώτερες πανεπιστημιακές σπουδές, με την οικονομική ενίσχυση του κληροδοτήματος του βαρόνου Κωνσταντίνου Μπέλλιου.
Το 1905 παίρνει το διδακτορικό του δίπλωμα με την εργασία του «περί ηλεκτρικής αγωγιμότητας διαλυμάτων νιτρικού μολύβδου εν μίγματι ύδατος και οινοπνεύματος»
Μετά το 1905 συμπληρώνει τις σπουδές του, πάλι με τη βοήθεια του Βελλιείου κληροδοτήματος αρχικά στο Πανεπιστήμιο του Γκέτιγκεν και κατόπιν του Μονάχου.
Του Πανεπιστημίου αυτού ανακηρύσσεται διδάκτωρ της φιλοσοφίας κατά το 1909. Στη Γερμανία, κατά τα τελευταία αυτά χρόνια, εργάζεται κοντά στο διάσημο καθηγητή Sommerfeld, ο οποίος δείχνει ιδιαίτερη εκτίμηση και αγάπη για το σπουδαστή Χόνδρο. Το ενδιαφέρον του  Sommerfeld   εξελίσσεται γρήγορα σε φιλία και συνεργασία.
Γυρίζοντας στην Ελλάδα αρχίζει τη σταδιοδρομία του από τη Χημεία, υπηρετώντας σαν υποεπιμελητής στο Εργαστήριο Χημείας, υπό τον καθηγητή Αναστάσιο Χρηστομάνο (1909-1912). Στις 24 Ιανουαρίου 1912 προτείνεται από την τριμελή Επιτροπή εκ των καθηγητών Καραθεοδωρή και Σκούφου και του χημικού Αραπίδη και διορίζεται Τακτικός Καθηγητής της Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Το 1912, την μεθεπομένη της ορκωμοσίας ως καθηγητή, παντρεύεται την Ανθή Δαμάσκου.

Ο Χόνδρος είχε πάμπολλα ενδιαφέροντα. Τον συγκινούσε η ποίηση, η ζωγραφική, η λογοτεχνία, η αρχιτεκτονική.
Με εξαιρετική επίδοση στις ξένες γλώσσες μιλούσε άπταιστα όλες τις κύριες ευρωπαϊκές και ακόμα τις σκανδιναβικές και τις σλαβικές της βαλκανικής χερσονήσου. Γνώριζε τέλεια την τουρκική, και μάλιστα την γνήσια καθαρή φιλολογική, όπως δεν την ξέρουν οι τωρινοί Τούρκοι. Και κοντά στην τουρκική και τις άλλες συγγενείς μ’ αυτή, της αραβικής οικογενείας.

Μία άλλη ωραία αλλά και επικίνδυνη απασχόληση του Χόνδρου ήταν η αεροπορία, για την οποία διέθετε πολύ χρόνο μελετώντας τις μηχανές της και ασχολούμενος με το ανθρώπινο υλικό της. Από τους πρώτους ανεμοπόρους προπαγάνδιζε για το επικίνδυνο αυτό σπορ, και από τους πρώτους αεροπόρους, οδηγούσε με σιγουριά τα πρωτόγονα εκείνα αεροπλάνα της εποχής.
  
Το Δεκέμβρη του 1944, κάτοικος από καιρό του Ψυχικού (ΕΛΑΣ τοκρατούμενο)
βρέθηκε εκεί αποκλεισμένος και κινδύνευαν, αυτός και η οικογένεια του να πεθάνουν της πείνας. Ακόμα σαν μαρκαρισμένος αντικομουνιστής φοβόταν και για τη ζωή του. Αποφάσισε, λοιπόν, όταν τα πράγματα χειροτέρεψαν, να κάνει ηρωική έξοδο και να κατέβη δοκιμαστικά μέχρι την ελεύθερη περιοχή.
Φόρεσε παλιόρουχα και παλιοπάπουτσα και αξύριστος όπως ήταν από ημέρες, αγνώριστος στα χάλια του, μ’ ένα δισάκι στον ώμο, ξεκίνησε πεζοπορώντας και σιγοτραγουδώντας τα τραγούδια του ΕΛΑΣ.
Με χαιρετισμούς εγκάρδιους προς τους συντρόφους που συναντούσε στο δρόμο, έφθασε ανενόχλητος σαν γνήσιος κι’ αυτός ελασίτης μέχρι την Αθήνα και φιλοξενήθηκε για δυο βραδιές στο σπίτι της οδού Ζαΐμη 27 της κυρίας Κατίνας Στάθη (κατόπιν κυρίας Μιχ. Αναστασιάδη)
Βγαίνοντας το απόγευμα της μεθεπομένης για ένα μικρό περίπατο όπως είπε, - στην πραγματικότητα για να επισκεφθεί ένα συγγενικό του σπίτι στην οδό Οικονόμου- τον συνέλαβαν όμηρο.
Απέναντι από το σπίτι αυτό, βρισκόταν ένα μυστικό φυλάκιο του ΕΛΑΣ με αρκετούς νεαρούς. Ένας απ’ αυτούς, φοιτητής, τον γνώρισε και φρόντισε να τον συλλάβουν. Κι’ ήταν ακριβώς εκείνος, που χάρη στη μεσολάβηση του, λίγους μήνες πριν, είχε σωθεί από τα νύχια των Γερμανών.
Ο Χόνδρος μετά τη σύλληψή του, οδηγήθηκε στο Περιστέρι, κι’ από εκεί μαζί με όλη την τραγική πολυάριθμη ομάδα των ομήρων του ΕΛΑΣ , μέχρι τα Κρώρα.

Όταν ακόμα γεμάτος ακμή και δράση έφυγε από την ενεργό καθηγεσία (1952) και βρέθηκε ομότιμος, συνταξιούχος πια του Πανεπιστημίου, δεν περιόρισε καθόλου τις απασχολήσεις του.

Πάντα αεικίνητος και ακαταπόνητος, νεανικός σχεδόν στην υγεία, ασχολήθηκε για πολλά χρόνια με πολλά ενδιαφέροντα
Και μεταξύ αυτών περισσότερο τον απασχόλησε το Βασιλικό ίδρυμα, όπου τον τοποθέτησε ο φίλος του βασιλιάς Παύλος και στο οποίο, από την ίδρυση του, του ανέθεσε ηγετική θέση. Ήταν ο καταλληλότερος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση και αφιερώθηκε ολόψυχα στην ανάδειξή του, προσφέροντας πολύτιμες υπηρεσίες.
Ο Καραμανλής, συμπατριώτης του και μεγάλος θαυμαστής του, σε μια πρώτες εκλογές για την διεκδίκηση της Πρωθυπουργίας, τον έπεισε να βάλει υποψηφιότητα για βουλευτής Αθηνών, με την ΕΡΕ.

Ο Χόνδρος προεκλογικά ήταν ενθουσιασμένος γι’ αυτή την απόπειρά του, και περισσότερο ενθουσιασμένοι οι μαθητές του που άρχισαν να τρέχουν στο κυνήγι των σταυρών. Και όμως ο Χόνδρος δεν εξελέγη, ήρθε από τους τελευταίους με περίπου χίλιους ψήφους.


Σάββατο, 12 Νοεμβρίου 2016

Το δίκτυο ΒΑΝ είχε "δει" το σεισμό των 5,3 R βορειοδυτικά των Ιωαννίινων

Είχε «δει» τον σεισμό των Ιωαννίνων το ΒΑΝ
Με επιστημονικό τρόπο και επίσημη δημοσίευση πρόκειται να ενημερώσει η ομάδα ΒΑΝ αν υπάρξει εκτίμηση για σεισμική δόνηση στην περιοχή των Ιωαννίνων άνω των 6 Ρίχτερ, κάτι που μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ως ένδειξη στον σταθμό μέτρησης των σεισμικών ηλεκτρικών σημάτων που διατηρεί στο στρατόπεδο «Κατσιμήτρου» στο Πέραμα, σύμφωνα με τον ιδρυτή της Παναγιώτη Βαρώτσο, που βρέθηκε χθες στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.

Ο πρόσφατος σεισμός στην περιοχή ήταν η αιτία για να αποδεχθεί την πρόσκληση του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, με το τμήμα Φυσικής και την Ιατρική Σχολή του οποίου έχει ερευνητική συνεργασία, όπως ο ίδιος έκανε γνωστό στην έναρξη της εισήγησής του.
Αναφερόμενος στον πρόσφατο σεισμό κατά το κλείσιμο της ομιλίας του, σημείωσε πως για την περίπτωση Ιωαννίνων δεν υπήρξε ανακοίνωση από την ομάδα του, καθώς οι εκτιμήσεις της έκαναν λόγο για δόνηση έως 5,5 Ρίχτερ και όχι για 6 ή μεγαλύτερο, οπότε δεσμεύεται από διεθνείς κανονισμούς να παρέχει δημόσια ενημέρωση, κάτι που δεν είναι ευρέως γνωστό.



Αυτό που επίσης έκανε γνωστό ο κ. Βαρώτσος, είναι ότι ο σταθμός των Ιωαννίνων αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα λόγω κεραυνού στα μέσα Σεπτεμβρίου και αν και λειτουργεί, χρειάζεται τη στήριξη τοπικών φορέων και αρχών, προκειμένου να προστατευθεί ο πανάκριβος εξοπλισμός.

Συγκεκριμένα, ο σταθμός μέτρησης σεισμικών σημάτων που βρίσκεται στο Πέραμα από τον Σεπτέμβριο του 1981, είναι ένας από τους εννέα σταθμούς σε ολόκληρη την Ελλάδα και δεν έχει τοποθετηθεί εκεί τυχαία, όπως εξήγησε ο καθηγητής. Είναι εγκατεστημένος σε ένα μικρό παλιό κτίριο του Στρατού, του οποίου μέρος της σκεπής καταστράφηκε μετά από πτώση κεραυνού. Συνεργάτες της ομάδας, με τη βοήθεια του ΟΤΕ, αποκατέστησαν τις βλάβες στις καλωδιώσεις, αλλά το πρόβλημα της σκεπής παραμένει, αφήνοντας εκτεθειμένο τον πανάκριβο εξοπλισμό.

Αν και φειδωλός στις δηλώσεις του προς τα μέσα ενημέρωσης, ο κ. Βαρώτσος παρακάλεσε αρμοδίους από την περιοχή να μεριμνήσουν για την επισκευή, καθώς ούτε ο Στρατός αλλά ούτε και η ομάδα διαθέτουν κονδύλια.

«Έχει πανάκριβα όργανα και καλώ όποιον είναι αρμόδιος, τουλάχιστον να μεριμνήσει να περιφρουρήσει τα όργανα αυτά. Είναι ο μοναδικός σταθμός στη δυτική Ελλάδα και είναι ιδιαίτερα σημαντικός», σημείωσε.


Μπορεί η μέθοδος ΒΑΝ, που από την δεκαετία του ’80 εισήγαγαν στην πρόβλεψη σεισμών οι καθηγητές Βαρώτσος, Αλεξόπουλος και Νομικός, από τα αρχικά των οποίων έχει πάρει το όνομά της, να έχει περάσει από πολλά κύματα αμφισβήτησης, αλλά η παρουσία της σε διεθνείς επιστημονικές δημοσιεύσεις και έρευνες δεν μπορεί να αμφισβητηθεί.

Αυτό αποδεικνύει ακόμη η εντολή της αρμόδιας επιτροπής του Συμβουλίου της Ευρώπης να υπάρχει ενημέρωση από την «ομάδα ΒΑΝ» για εκτίμηση σεισμών μεγέθους άνω των 6 Ρίχτερ. Ο σκοπός είναι προφανής. Να ενημερωθεί η πολιτεία ώστε να λάβει τα απαραίτητα μέτρα. «Την εντολή αυτή εμείς την ακολουθούμε εδώ και 15 χρόνια», σημείωσε ο κ. Βαρώτσος στην ομιλία του.

Η πρόβλεψη των σεισμών σύμφωνα με τη μέθοδο ΒΑΝ βασίζεται κυρίως στην ανίχνευση των σεισμικών ηλεκτρικών σημάτων (SES, Seismic Electric Signals).
Στο πλαίσιο της έρευνας αυτής εισήχθη το 2001 και η έννοια του «φυσικού χρόνου». Η μελέτη των ηλεκτρικών σημάτων στον χρόνο αυτό οδηγεί την ομάδα να μπορεί να αντιλαμβάνεται ότι μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, από λίγα 24ωρα έως μια εβδομάδα το πολύ, θα υπάρξει ένα κρίσιμο γεγονός, δηλαδή ο σεισμός, όπως ανέλυσε ο κ. Βαρώτσος με μαθηματικούς και φυσικούς όρους.
Όταν υπάρξει ένα τέτοιο σήμα, πρόκειται για προειδοποίηση ότι η περιοχή εισέρχεται σε κρίσιμο στάδιο και αμέσως ξεκινά η ανάλυση του στον «φυσικό χρόνο». Όταν η ομάδα εκτιμήσει ότι πρόκειται για σεισμό 6 Ρίχτερ ή μεγαλύτερο, υποβάλλει την επιστημονική εργασία προς αξιολόγηση για δημοσίευση, αλλά ταυτόχρονα και προς έναν ιστότοπο του Πανεπιστημίου του Κορνέλ, όπου γίνεται τάχιστα μια πρώτη αξιολόγηση και αναρτάται εκεί άμεσα. Αυτό συμβαίνει καθώς οι επιστημονικές δημοσιεύσεις μπορούν να κριθούν μετά από αρκετούς μήνες, οπότε να έχει παρέλθει το σεισμικό γεγονός που θα πιστοποιεί την «πρόγνωση». Με αυτόν τον τρόπο η ομάδα παρέχει ενημέρωση, συμβαδίζοντας με τους επιστημονικούς κανόνες.

Αυτό είχε συμβεί, σύμφωνα με τον κ. Βαρώτσο, με τον σεισμό της Μεθώνης το 2008, με την «πρόγνωση» να αναρτάται στον ιστότοπο πριν «χτυπήσουν» τα 6,9 Ρίχτερ. «Η ανακοίνωση είχε γίνει και μπορούσε να ενημερωθεί και η πολιτεία και οι πολίτες, και γνωρίζω ότι είχαν ληφθεί τότε μέτρα από το κράτος», σημείωσε ο κ. Βαρώτσος στην ομιλία του.

Το δίκτυο σταθμών ΒΑΝ αποτελείται από μόλις εννέα σταθμούς, σε αντίθεση με τους εκατοντάδες σεισμολογικούς σταθμούς, όπως τόνισε στην ομιλία του ο κ. Βαρώτσος. Ο κάθε σταθμός μπορεί να καταγράψει σήματα μιας συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής, με τον σταθμό των Ιωαννίνων να καλύπτει μόνο τη δυτική Ελλάδα. Ωστόσο, «όσο πιο πολλοί οι σταθμοί τόσο βοηθούν στην εκτίμηση και του επικέντρου, αλλά και του μέγεθος», ανέφερε ο κ. Βαρώτσος.
  
Έρευνα και για την πρόγνωση αιφνίδιου καρδιακού θανάτου

Η νέα επιστημονική προσέγγιση για τον χρόνο που εισήγαγε η ομάδα ΒΑΝ, έχει εφαρμογή και σε άλλα πεδία πέρα από τους σεισμούς, όπως η βιολογία, αλλά και η ανάλυση ηλεκτροκαρδιογραφημάτων, με στόχο να εκτιμηθεί πότε συμβαίνει ο ξαφνικός καρδιακός θάνατος. Όπως εξήγησε ο καθηγητής, ο αιφνίδιος θάνατος είναι ένα κρίσιμο φαινόμενο, όπως ο σεισμός.

Η έρευνα που βρίσκεται σε εξέλιξη, σε συνεργασία με το τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, αφορά στην ανάλυση των καρδιογραφημάτων σε φυσικό χρόνο, όπως γίνεται με τα σεισμογραφήματα.

«Δουλεύουμε προς αυτή την κατεύθυνση, κάνουμε έρευνα για την εφαρμογή του φυσικού χρόνου και την ανίχνευση των καρδιογραφημάτων, χρειαζόμαστε όμως περισσότερα δεδομένα από ελληνικές πηγές, για αυτό και συνεργαζόμαστε και με την Ιατρική Σχολή και με την Αθήνα. Είναι μια πολύ σημαντική έρευνα, γιατί ο αιφνίδιος θάνατος προκαλεί 300.000 θανάτους ετησίως στις ΗΠΑ. Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντική η έρευνα που γίνεται εδώ, κάθε βήμα μπορεί να είναι χρήσιμο για το μέλλον», σημείωσε.




Τρίτη, 8 Νοεμβρίου 2016

Πειράματα σε κάρτες - διαφάνειες (3)

15. Ανοικτό μανόμετρο συνδεμένο σε βρύση



16. Πίεση μπαλονιού – ανοικτό μανόμετρο



17. Αεροδύναμη



18. Περίοδος εκκρεμούς: ανάλογη της τετραγωνικής ρίζας του μήκους του νήματος



19. Περίοδος εκκρεμούς: ανεξάρτητη του πλάτους της ταλάντωσης και της μάζας του αιωρούμενου αντικειμένου




20. Αύξηση του βάρους με επιπλέον μαγνητική έλξη σε σιδερένια σφαίρα. 


Τρίτη, 25 Οκτωβρίου 2016

Πειράματα σε κάρτες - διαφάνειες (2)


7. Επαλήθευση νόμου κεντρομόλου δύναμης Fk = m u2/ r


8. Ελκόμενοι κύλινδροι


9. Υδροστατική πίεση


10. Μανομετρική κάψα


11. Άνωση (δράση – αντίδραση)


12. Επαλήθευση του νόμου της άνωσης

13. Μέτρηση πυκνότητας στερεού σώματος


14. Κολυμβητής Καρτεσίου

Τετάρτη, 12 Οκτωβρίου 2016

Πειράματα σε κάρτες - διαφάνειες (1)

1. Συσκευή σύγχρονων κινήσεων



2. Σύγκρουση χαλύβδινης σφαίρας με άλλη ίδια, ή με ομάδα ίδιων σφαιρών.




3. Συσκευή ανακύκλωσης


4. Στατική τριβή, τριβή ολίσθησης, συντελεστής τριβής ολίσθησης


5. Στατική τριβή, τριβή ολίσθησης



6. Υπολογισμός τριβής ολίσθησης.